Mỗi trận đấu V.League và đội tuyển quốc gia tạo ra hàng nghìn dòng dữ liệu: quãng đường di chuyển, số lần chạm bóng, nhịp tim, cường độ hoạt động theo từng phút. Việc thu thập và sử dụng những dữ liệu này không còn là độc quyền của các nền bóng đá hàng đầu châu Âu. Liên đoàn Bóng đá Việt Nam (VFF) và nhiều CLB V.League đã bắt đầu ứng dụng công nghệ phân tích và theo dõi thể lực để ra quyết định đội hình, chiến thuật và kế hoạch tập luyện. Bài viết này phân tích hiện trạng và xu hướng tại Việt Nam, đồng thời đặt trong bối cảnh chuẩn công nghệ FIFA World Cup 2026.
VFF và nền tảng phân tích từ cấp trung ương
VFF đã thành lập Phòng Phân tích và trang bị hệ thống phần mềm, công cụ đang được sử dụng tại các nền bóng đá chuyên nghiệp trên thế giới. Tháng 4/2025, VFF khai giảng khóa học phân tích cơ bản đầu tiên dành cho cán bộ phân tích tại các CLB V.League và hạng Nhất quốc gia. Học viên được đào tạo lý thuyết và thực hành tại Phòng Phân tích, bao gồm cả ghi hình và phân tích trận đấu V.League. Theo Sài Gòn Giải Phóng, Tổng thư ký VFF Nguyễn Văn Phú nhấn mạnh công tác phân tích với sự kết hợp giữa con người và công nghệ sẽ đóng vai trò then chốt trong huấn luyện. VFF cũng dự định duy trì mạng lưới kết nối dữ liệu giữa Phòng Phân tích, các CLB và trung tâm đào tạo để hỗ trợ tuyển chọn và phát triển cầu thủ.
Phòng Phân tích VFF và MyCoach Pro
Ngoài Phòng Phân tích nội bộ, các HLV đội tuyển quốc gia đã được tập huấn sử dụng phần mềm MyCoach Pro—phần mềm quản lý dữ liệu thể thao do một công ty Pháp phát triển, giới thiệu tại Việt Nam thông qua Đại sứ quán Pháp. MyCoach Pro cho phép HLV phân tích các chỉ số vận động viên thông qua thiết bị thông minh (máy tính bảng, điện thoại, laptop), quản lý và đánh giá thông số thể chất, kỹ thuật, chiến thuật và đối thủ. Cục Thể dục Thể thao đã khai mạc chương trình tập huấn MyCoach Pro vào tháng 5 tại Hà Nội, hướng tới nâng cao hiệu quả huấn luyện và chuẩn bị cho giai đoạn 2026–2028. Sự kết hợp giữa Phòng Phân tích VFF và MyCoach Pro tạo nền tảng để đội tuyển quốc gia ra quyết định dựa trên dữ liệu thay vì chỉ cảm tính.
V.League: từ thống kê trận đấu đến theo dõi thể lực CLB
Ở cấp giải, V.League đã bắt đầu thu thập thống kê và ứng dụng AI trong các trận đấu. FPT Play—đơn vị phát sóng V.League—áp dụng AI để cung cấp cho khán giả dữ liệu theo thời gian thực như tỷ lệ kiểm soát bóng, quãng đường di chuyển và tỷ lệ chuyền thành công, những chỉ số từ lâu đã quen thuộc với bóng đá đỉnh cao nhưng mới xuất hiện trong phát sóng bóng đá Việt Nam. Dữ liệu thống kê ngày càng được dùng cho tuyển trạch và phân tích phong độ cầu thủ. Ở cấp CLB, việc ứng dụng không đồng đều: một số đội như Hà Nội FC đã đầu tư chip GPS và thiết bị điện tử theo dõi hoạt động cầu thủ, ký hợp tác với chuyên gia thể lực và trang thiết bị; HAGL và Trung tâm PVF cũng triển khai hệ thống theo dõi tương tự. Các nhà cung cấp công nghệ cung cấp gói dịch vụ hàng năm khoảng 10.000–30.000 USD/đội, từ theo dõi GPS cơ bản đến hệ thống nâng cao gồm máy đo sức mạnh và phân tích video tự động. Báo Thanh Niên ghi nhận bóng đá Việt Nam đang ứng dụng công nghệ hiện đại theo hướng các đội hàng đầu thế giới, trong đó AI giúp tiết kiệm thời gian và nâng cao độ chính xác trong phân tích chiến thuật, từ xử lý video đến đào tạo cá nhân hóa và quản lý hiệu suất đội bóng.
Dữ liệu phục vụ quyết định đội hình và chiến thuật
Ban huấn luyện sử dụng dữ liệu để trả lời các câu hỏi then chốt: cầu thủ nào đủ thể lực để đá từ đầu hay chỉ nên vào sân cuối trận; vị trí nào đối thủ thường khai thác; xu hướng di chuyển và chạm bóng của từng cầu thủ theo từng trận và theo chu kỳ. Hàng nghìn dòng dữ liệu mỗi trận được tổng hợp thành báo cáo và biểu đồ, giúp HLV lựa chọn đội hình, thay người và điều chỉnh chiến thuật. Sự kết hợp giữa Phòng Phân tích VFF, MyCoach Pro và công cụ tại từng CLB tạo ra luồng dữ liệu từ giải đấu đến đội tuyển, hỗ trợ cả huấn luyện ngắn hạn (chuẩn bị trận) và dài hạn (phát triển cầu thủ trẻ).
Hướng tới chuẩn World Cup 2026
FIFA và Lenovo đã công bố nhiều sáng kiến AI cho World Cup 2026, trong đó có bộ công cụ “Football AI” hỗ trợ trọng tài, phân tích trận đấu và trải nghiệm người hâm mộ. Football AI Pro—trợ lý tri thức AI—được cung cấp cho 48 đội tham dự, phân tích hàng trăm triệu điểm dữ liệu để tạo ra insight dạng văn bản, video, đồ thị và hình ảnh 3D. FIFA còn quét kỹ thuật số toàn bộ cầu thủ để tạo avatar 3D phục vụ công nghệ việt vị bán tự động, giúp trọng tài theo dõi vị trí cầu thủ chính xác hơn và trình chiếu quyết định rõ ràng hơn trên truyền hình. So với chuẩn đó, bóng đá Việt Nam đang ở giai đoạn bắt đầu: VFF và một số CLB đã có nền tảng dữ liệu và phần mềm phân tích, nhưng quy mô và mức độ tích hợp AI, VAR bán tự động vẫn còn khoảng cách. Việc tiếp tục đào tạo cán bộ phân tích, mở rộng mạng lưới dữ liệu và từng bước áp dụng công nghệ theo hướng FIFA 2026 sẽ giúp đội tuyển và V.League tận dụng tối đa dữ liệu thể lực và chiến thuật trong những năm tới.
Kết luận
Dữ liệu và thể lực cầu thủ đã trở thành yếu tố không thể thiếu trong quyết định đội hình và chiến thuật tại VFF và các CLB V.League. Phòng Phân tích VFF, khóa đào tạo cán bộ phân tích, phần mềm MyCoach Pro cho đội tuyển quốc gia và bước đầu ứng dụng AI trong thống kê trận đấu V.League cho thấy bóng đá Việt Nam đang chuyển mình theo hướng dựa trên dữ liệu. Để tiệm cận chuẩn công nghệ World Cup 2026—từ AI phân tích đến VAR bán tự động—cần duy trì đầu tư vào con người, phần mềm và thiết bị, đồng thời kết nối chặt chẽ giữa trung ương và các CLB để dữ liệu thực sự phục vụ huấn luyện và phát triển cầu thủ.